مديريت بهره وري

مقدمه

بهره وري به مفهوم به حداکثر رساندن استفاده از منابع نيروي انساني تسهيلات و غيره به طريق عيني و کاهش هزينه پولي, گسترش بازارها, افزايش اشتغال و کوشش براي افزايش دستمزدهاي واقعي و بهبود استانداردهاي زندگي آنگونه که به نفع کارکنان مديريت و جامعه باشد.

بهره وري به طور کلي در سطوح زير قابل بحث مي باشد

ملي

بخش اقتصادي

رشته فعاليت

واحد اقتصادي

اداره کارگاه

گروه کاري

پرسنل (فردي)

اندازه گيري بهره وري

براي اندازه گيري بهره وري در يک نظام (سيستم) از شاخصهاي بهره وري استفاده مي گردد. از آنجا که لازم است شاخصهاي بهره وري توانايي سيستم را نشان دهد شکل معمول شاخصهاي بهره وري به صورت نسبت ستاده به داده سيستم (يا به عبارت ديگر خروجيها به ورودي ها) است.

ديدگاه هاي ديگر

-در صورتي که نسبت خروجيها به وروديها در يک دوره زماني مشخص محاسبه شود, شاخص بهره وري متوسط ناميده مي شود.

- در صورتي که افزايش خروجيها به افزايش وروديها در آن دوره مورد محاسبه قرار گيرد شاخص مزبور بهره وري نهايي خوانده مي شود. معمولا هر گاه کلمه بهره وري به تنهايي استفاده شود منظور بهره وري متوسط مي باشد.

به طور کلي هر نسبتي که متشکل از ستاده سيستم در صورت و نهاده سيستم در مخرج باشد شاخص بهره وري شناخته مي شود. ولي ارزش تمامي آنها در چرخه بهبود بهره وري يکسان نيست. شاخصهايي در اين چرخه مناسب شناخته مي شوند که داراي سطح مطلوبي از ويژگيهاي زير باشد:

 

قابليت محاسبه, سهولت دسترسي به داده هاي مربوطه

قابليت محاسبه يکنواخت در طول زمان

دقت

عيني, ملموس و قابل فهم بودن

جامعيت

 

همگن و همسان بودن

قابل تجديد بودن

قابليت کنترل

به صرفه بودن جمع آوري داده ها

يگانگي (منحصربه فرد بودن) و قابليت فهم مشترک

 

 

قابليت تعيين کيفيت

در راستاي رسالتها بودن

ارزش اطلاعاتي

قابليت تحليل

سادگي و عدم ايجاد اغتشاش اطلاعاتي

عوامل بهره وري کدام اند؟

عوامل بهره وري به دو دسته تقسيم مي شوند: دسته اول عواملي هستند که مديريت موسسه قادر نيست در کوتاه مدت آنها را تحت کنترل درآورد و يا بر آنها تاثير بگذارد (عوامل برون سازماني) و دسته دوم عواملي هستند که تحت کنترل مديريت موسسه بوده و بايد تحت تاثير آن باشند (عوامل درون سازماني) .

عوامل دروني بهره وري

محتواي کار عبارت است از مقدار کار گنجانده شده در يک محصول يا فرايند که بر اساس ساعت کار اندازه گيري شود.

محتواي اصلي کار عبارت است از زمان صرف شده براي توليد يک محصول و يا اجراي عمليات اگر طراحي يا مشخصات محصول کامل باشد, اگر فرايند يا روش عمليات به طور کامل اجرا شود, و اگر در طول دوره عمليات هيچگونه اتلافي در زمان کار به هر دليلي به وجود نيايد.

عوامل مربوط به نهاده

مهمترين عوامل نهاده را مي توان به ترتيب زير گروه بندي کرد:

سرمايه, کارخانه و تجهيزات

فن آوري تکنولوژي و دانش فني

مواد و انرژي

طراحي محصول

کارکنان

عوامل مربوط به فرايند

مهمترين عوامل بهره وري که به مرحله فرايند مربوط مي شوند عبارتند از:

کارکنان (کارگران, متخصصان, مديران)

طراحي محصول

فن آوري

کارخانه و تجهيزات

مواد و انرژي

روشهاي کار

شيوه هاي سازماني و مديريتي

عملا بهره وري جدي ترين چالشي است که در برابر مديريت قرار دارد اگر به نتايج پيمايش انجام شده توسط کنسل که مهمترين عوامل موثر بر بهره وري را تعيين مي کند توجه کنيم درمي يابيم که از هر 25 عامل ده عامل در حوزه کنترل مديريت هستند.

برنامه ريزي بهتر 66 درصد

مديريت موثرتر 65 درصد

رويه هاي شغلي اصلاح شده 49 درصد

ارتباطات اصلاح شده 48 درصد

ارج نهادن بهتر به دستاوردها 45 درصد

آموزش بهتر کارکنان 39 درصد

توجه بيشتر به بهره وري 36 درصد

روابط انساني بهتر 35 درصد

فن آوري پيشرفته 34 درصد

عوامل مربوط به ستاده

فهرست عناصر زير را مي توان براي تحليل عوامل بهره وري از لحاظ ستاده پيشنهاد کرد.

حجم محصول / خدمت

کيفيت محصول/ خدمت

قيمت محصول/ خدمت (قيمت قابل رقابت)

مشتري محصول/ خدمت (خدمات پس از فروش)

تحويل به موقع و مطمئن

نوآورانه بودن طراحي محصول/ خدمت

بسته بندي خوب محصول/ خدمت

ترکيب محصول/ خدمت

قابليت دستيابي در زمان و مکان مناسب

سيستمهاي ضمانت دراز مدت و تضمينهاي خوب

تاثير محصول در سهم از بازار و نفوذ در بازار

تاثير محصول در يکساني تصور

ويژگيهاي محيطي محصول