اصول مدیریت 203
قدرت در برابر اختيار
رهبران مؤثر قدرت يا توانائي نفوذ بر ديگران را توسعه مي دهند و به كار مي برند، قدرت سنتي مديران نشأت گرفته شده از موقعيت آنها در درون سازمان است. مشروعيت دهي و زور از انواع قدرت محسوب مي شوند كه توسط مديران به كار برده مي شود تا رفتار كارمند را تغيير دهند و به صورت زير تعريف مي شوند:
ý قدرت مشروعيت از موقعيت رسمي مدير در سازمان سرچشمه مي گيرد و اختيار به او اعطاء گرديده است. زيردستان آنرا به عنوان منبع قانوني قدرت پذيرفته اند و خود را با آن وفق مي دهند.
ý قدرت پاداش دهي از اختيار براي پاداش دادن به ديگران سرچشمه مي گيرد. مديران مي توانند پاداشهاي رسمي اعطا كنند نظير افزايش حقوق يا ارتقاء، ممكن است تحسين و تمجيد، توجه و قدرداني را براي تأثير در رفتار به كار برند.
ý قدرت زور مخالف قدرت پاداش دهي است و از اختيار براي تنبيه يا پيشنهاد تنبيه سرچشمه مي گيرد. زماني كه مديران اين حق را داشته باشند كه كاركنان را اخراج يا تنزل كار دهند،از آنها انتقاد كنند، از افزايش حقوق امتناع ورزند، توبيخ نمايند، نكات منفي را در پرونده ي كارمند ثبت كنند و نظاير آن، از قدرت زور استفاده كرده اند.
ý قدرت تخصص كه از دانش خاص رهبر يا مهارتش نتيجه مي شود.
ý قدرت مرجعيت كه از خصوصيات رهبري نتيجه مي شود كه برخوردارند از هويت. احترام و تحسين از جانب زيردستاني كه تمايل به تقليد از آن رهبر را دارند. زماني كه كارگران يك سرپرست را به دليل روشي كه او با آنها رفتار و گفتگو مي كند، تحسين مي كنند، نفوذ براساس قدرت مرجعيت است. قدرت مرجعيت بيشتر متكي بر خصوصيات شخصي رهبر است تا عنوان و موقعيت رسمي او، و در حوزه ي رهبري فرمند قابل رؤيت است.